ماجرای اعدام نماینده تبریز در مجلس شورای ملی

میرهاشم تبریزی معروف به میرهاشم دَوَه‌چی از روحانیان محله دوه‌چی (شتربان) و سرخاب تبریز بود. وی در ابتدا درجبهه موافقان مشروطه و عضو انجمن تبریز بود ولی با شدت گرفتن مخالفت‌های محمدعلی شاه و بمباران مجلس و کشتار آزادیخواهان، او نیز به دستور پنهانی شاه در تبریز علم مخالفت برافراشت و بکمک روحانیان دیگر مثل میرزا حسن مجتهد، انجمن اسلامیه را تأسیس کرد. میرهاشم گروهی از بستگان خود و لوطیان محله دوچی را مسلح کرد و هنگام تردد در شهر آنها را با خود همراه کرد و به شیوه ولیعهد سوار بر اسبهای دم قرمز شد. نزدیک شدن میرهاشم به محمدعلیمیرزا شاه قاجار و تعدی اطرافیانش، خشم مردم را برانگیخت چنانکه با تحصن در مساجد و بستن بازار خواستار خروج او از شهر شدند. درنتیجه این اعتراضات میرهاشم به تهران رفت.

هنگام حضور میرهاشم در تهران، اعضای انجمن باتوجه به خدماتی که میرهاشم در آغاز مشروطه خواهی کرده بود، در انتخابات نخستین مجلس شورای ملی وی را به نمایندگی از تبریز برگزیدند. البته او به رغم حضور در مجلس برضد مشروطه فعالیت میکرد. میرهاشم مدتی بعد، به دلایلی نامعلوم از مجلس کناره گرفت و به تبریز بازگشت.

میرهاشم با تشکیل انجمن اسلامیه در تبریز به مخالفت خود با مشروطه ادامه داد و مخالفتش با ناکامی وی در راهیابی به انجمن ایالتی تشدید شد. محمدعلیشاه  نیز، که در پی برانداختن مجلس بود، با ایجاد آشوب و نابسامانی در تبریز قصد داشت اوضاعی برقرار کند تا مشروطه خواهان تبریز فرصت کمک به مشروطه خواهان تهران را نداشته باشند. ازهمین رو به تقویت و حمایت مالی میرهاشم پرداخت. حمایت میرهاشم از استبداد محمدعلیشاهی واکنش مخالفان را در پی داشت که به سوءقصد به وی انجامید ولی او از این ماجرا جان به در برد (کسروی،  ص۴۹۲)

جبهه گیری موافقان و مخالفان مشروطه به بروز دودستگی در محلات تبریز انجامید. اهالی محله دوچی و سرخاب از میرهاشم و اعضای انجمن اسلامیه حمایت کردند و دیگر محلات به حمایت از انجمن ایالتی برخاستند محمدعلیشاه بلافاصله پس از به توپ بستن مجلس در تلگرافی از میرهاشم خواست تا در تبریز مخالفان را از بین ببرد (کسروی، ص۶۷۶). بدین ترتیب تبریز محل درگیری دو گروه مشروطه خواهان و مخالفان مشروطه شد. در جریان حمله و محاصره تبریز توسط عین‌الدوله وی به همراه تفنگچی‌های خود مدت چهارماه با قوای ستارخان جنگید و در خط مقدم جنگ بود.

عاقبت پس از پیروزی قوای ستارخان میرهاشم به همراه شمار زیادی از تفنگداران خود بطرف تهران فرار کرد.

پس از فتح تهران و رویکارآمدن مجدد مشروطه خواهان، میرهاشم از ترس محاکمه و مجازات به سفارت روسیه پناه برد و از آنجا با لباس مبدل عازم آذربایجان شد اما قبل از عزیمت به آنجا  در لواسان شناسایی و دستگیر شد و پس از محاکمه به اعدام محکوم گردید. میرهاشم در مرداد ۱۳۲۷ قمری اعدام شد. گفته شده که در هنگام دستگیری او هزار لیره طلا به همراه داشته است ( کسروی، ص۶۷).

احمد کسروی متن تلگراف محمد علی شاه به این آخوند تبریزی را آورده است که پس از به توپ بستن مجلس و تنبیه آزادیخواهان نوشته است:

تاریخ مشروطه ایران – احمد کسروی ص ۶۷۶:

 تلگرام محمدعلیشاه به میرهاشم دوچی:

جناب مستطاب شریعتمدار آقا میرهاشم‌آقا سلّمَه‌الله تعالی!

 با کمال قدرت فتح کردم، مفسدین را تمام گرفتار کرده سید عبدالله را به کربلا فرستادم و سید محمد را به خراسان، ملک‌المتکلمین و میرزا جهانگیر را سیاست کردم. مفسدین تماماً محبوس، شما هم با کمال قدرت مشغول دفع مفسدین باشید و از من هر نوع تقویت بخواهید حاضرم.

 محمدعلیشاه قاجار

 

به اشتراک بگذارید:
0 0 رای
ارزیابی این پست
1 نظر
قدیمی ترین
تازه ترین پر رای ترین
بازخوردهای درون متنی
همه نظرها