پاشنه آشیل ایران در جنگ احتمالی خلیج فارس

1 ) میدان پارس جنوبی بزرگترین میدان گازی مستقل جهان است و با فاصله حدود ۱۰۰ کیلومتری از سواحل جنوبی ایران به صورت مشترک درآبهای سرزمینی دوکشور ایران و قطر قرار دارد. بر اساس آمار منتشر شده، این میدان گازی حدود ۳۶ تریلیون متر مکعب گاز قابل استخراج دارد، یعنی حدود ۲۰ درصد گاز قابل استخراج جهان. سهم ایران بیش از ۱۰ تریلیون متر مکعب براورد میشود، حدود نیمی از ذخایر گاز قابل استخراج کشور.


2) بیش از ۷۰ درصد گاز شیرین و بیش از ۹۰ درصد میعانات گازی ایران در پارس جنوبی تولید میشود. نزدیک به سه هزار کیلومتر خط لوله دریایی مستقر در بستر خلیج فارس با انتقال گاز ترش از سکوهای دریایی به تاسیسات خشکی، شریان‌های بخش عمده گاز مصرفی کشور را تشکیل می‌دهند.


3) بزرگترین تولید کنندگان گاز در جهان آمریکا و سپس روسیه هستند، ایران (با اختلاف زیاد) مقام سوم را دارد. ولی ایران تقریبا تمام گاز تولیدیش را در داخل کشور مصرف میکند: بیش از ۳۰ درصد در تولید برق، حدود ۳۰ در صد در بخش صنعتی (نیمی از آن در صنایع پتروشیمی) ، حدود ۳۰ درصد در بخش خانگی، و حدود ۵ در صد در بخش حمل و نقل. مصرف گاز در ایران (با حدود هشتاد میلیون نفر جمعیت) از مصرف کشور صنعتی چین (با حدود یک میلیارد و چهارصد میلیون نفر) بیشتر است!


4) حدود دو سوم مصرف انرژی ایران توسط گاز تامین میشود. ۹۵ درصد برق ایران در نیروگاه های حرارتی تولید میشود، که بیش از ۹۰ درصد سوخت مصرفی آنها گاز است. همچنین تقریبا تمام سیستم های گرمایشی و بخش عمده ای از ناوگان حمل و نقل کشور از گاز استفاده میکنند.


5) تقریبا تمام درآمد ارزی ایران از دو منبع تامین میشود: صادرات نفت، و صادرات محصولات پتروشیمی. در گروه دوم هم عمده در آمد از تبدیل گاز به محصول عاید میشود. صادرات نفت تحت تحریم قرار گرفته، چون معاملات عمده نفتی قابل ردیابی هستند. ایجاد محدودیت برای محصولات پتروشیمی دشوارتر است، ولی با قطع خوراک این هدف با ساده ترین روش تامین میشود (یک راه دیگرش بمباران صنایع پتروشیمی است).


6) تقریبا تمام سوددهی تولیدی ایران در چند بخشی ایجاد میشود که گاز را به قیمت «رانتی» دریافت میکنند : پتروشیمی، فولاد و سیمان. عمده سرمایه بورس (شامل سرمایه گذاری بانکها غیر از مستغلات) هم در همین بخشهاست. همچنین بخش عمده مالیات تولیدی نیز از همین بخشها اخذ میشود. عاملی هم که قیمت مستغلات (بویژه در تهران و کلانشهرها) را دائما افزایش میدهد این است که آن بخشی از این پول که از کشور خارج نمیشود باید در جایی «چال شود».


7) با توجه به واقعیات فوق واضح است که با قطع دسترسی ایران به سکوهای پارس جنوبی بخشهای زیر دچار اختلال شدید می گردند که در اکثر موارد به کلاپس منجر میشود : از یک طرف تولید برق، صنایع، گرمایش خانگی، حمل و نقل و از طرف دیگر در آمد ارزی، درآمد مالیاتی، و سرمایه های انباشته شده در بورس، بانکها و بخش مسکن.


8) قطع دسترسی ایران به سکوهای پارس جنوبی با توجه به برتری مطلق هوایی و دریایی طرف مقابل به سادگی انجام پذیر است. تصادفی نیست که بزرگترین پایگاه هوایی آمریکا در خاورمیانه در قطر قرار دارد.

9) این اقدام تبعات حادی در اقتصاد جهانی نخواهد داشت، چون سهم صادرات ایران در بازار جهانی گاز نزدیک به صفر است. در افراطی ترین سناریو قابل تصور ایران موفق میشود با حملات موشکی صادرات گاز قطر را مختل کند، که به نفع دو تولید کننده بزرگ گاز در جهان تمام خواهد شد: آمریکا و روسیه.

ایران توسعه میدان پارس جنوبی را به چندین ( ۲۷ ) «فاز» تقسیم کرده که هر کدام از آنها در قالب یک پروژه توسط گروهی از پیمانکاران دنبال میشود. چند ضلعی های رنگی این فازها را نشان میدهند. «لکه» آبی پر رنگ گسترش تخمینی میدان نفت و گاز است، نقطه چین قرمز مرز آبی ایران و قطر را نشان میدهد.
خطوط رنگی نمایشگر خط لوله های انتقال گاز در بستر دریا از سکوهای مستقر در فازهای مختلف میدان به تاسیسات خشکی هستند. خطوط پهن لوله های ۳۲ اینچی انتقال گاز از سکوهای اصلی به خشکی هستند، خطوط باریک لوله های ۲۰-۱۸ اینچی انتقال گاز از سکوهای اقماری به سکوهای اصلی. خطوط و دوایر کوچک در مجاورت ساحل نمایشگر گویهای شناور برای بارگیری به منظورصادرات هستند.

این نوشتار نخستین بار بهمن ۱۳۹۷ در تارنمای «بالاترین» منتشر شد.

به اشتراک بگذارید: